Η ΜΕΤΑΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΟΥ ΙΕΧΩΒΑ

«Αμήν, αμήν λέγω υμίν , εάν μη φάγητε την σάρκα του Υιού του ανθρώπου και πίετε το αίμα αυτού, ουκ έχετε ζωήν εν εαυτοίς. Ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα έχει ζωήν αιώνιον…»
(Ιωαν. στ’ 53-54)

Αίσθηση προκάλεσε στην κοινή γνώμη πριν αρκετό η απόπειρα αυτοκτονίας μια δεκατετράχρονης μαθήτριας.

Μια παρατήρηση που της έκανε η μεγαλύτερη αδελφή της για ένα τσιγάρο που βρήκε στο δωμάτιό τους ήταν αρκετή να κάνει την μικρή μαθήτρια να μην θέλει την ζωή της, Βγήκε στο μπαλκόνι του διαμερίσματός τους στον 4ο όροφο της πολυκατοικίας και πήδησε στο κενό. Από κει και πέρα άρχισε μια έντονη και αγωνιώδης προσπάθεια για την σωτηρία της που σκόνταψε στις σκληρές αντιδράσεις των ίδιων των γονιών της που ήταν μάρτυρες του Ιεχωβά. Οι γιατροί του Νοσοκομείου επεσήμαναν από την αρχή ότι υπήρχε άμεση ανάγκη για μετάγγιση αίματος αλλά οι γονείς αρνούνταν πεισματικά αφού κάτι τέτοιο ήταν αντίθετο με αυτό που ορίζει η αίρεση των χιλιαστών. Έτσι ζητήθηκε η παρέμβαση του Εισαγγελέα.

Με αφορμή το παραπάνω περιστατικό το οποίον άλλωστε δεν είναι το μοναδικό – στο παρελθόν πολλές φορές ο τύπος και γενικά τα ΜΜΕ ασχολήθηκαν με παρόμοια περιστατικά – θα προσπαθήσω να θίξω το θέμα αυτό από καθαρώς ιατρικής πλευράς, αφήνοντας το θεολογικό και το νομικό κομμάτι του θέματος που αναμφίβολα επεκτείνεται στους χώρους της Εκκλησίας και της Νομικής στους ειδικούς. Παρόλα αυτά δεν θα αντέξω στον πειρασμό να διατυπώσω λίγες σκέψεις και προς αυτές τις κατευθύνσεις όχι πλέον σαν ειδικός αλλά σαν απλός πολίτης μιας χώρας που διέπεται από νόμους και αρχές και ταυτόχρονα θεωρείται και είναι το προπύργιο της Ορθοδοξίας σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ας έρθουμε λοιπόν να δούμε τι είναι από ιατρικής πλευράς η μετάγγιση του αίματος που αποτελεί το μήλο της έριδος μεταξύ Ορθοδόξων Χριστιανών και Μαρτύρων του Ιεχωβά στην σημερινή μας αναφορά. Πρώτα απ’ όλα λέγοντας μετάγγιση εννοούμε την μεταφορά ενός υγρού από ένα αγγείο σε ένα άλλο. Λέγοντας τώρα μετάγγιση αίματος εννοούμε την μεταφορά αίματος από ανθρώπου σε άνθρωπο για καθαρά θεραπευτικούς λόγους.

Οι μεταγγίσεις του αίματος γίνονται πάντοτε σε συγκεκριμένες ενδείξεις. Η κυριότερη ένδειξη για μετάγγιση αίματος είναι η απώλεια αίματος είτε είναι οξεία (π.χ. τραυματισμός σε κάποιο ατύχημα που είχε σαν αποτέλεσμα την ρήξη αγγείων και την έντονη αιμορραγία όπως στην περίπτωση που συζητάμε) οπότε έχουμε μεγάλη απώλεια αίματος σε μικρό χρονικό διάστημα είτε χρονία (π.χ. διάφορες μορφές αναιμίας ) οπότε η απώλεια του αίματος γίνεται σιγά-σιγά ή το αίμα για διαφόρους λόγους δεν παράγεται κανονικά από τα αιμοποιητικά όργανα του σώματος όπως ο μυελός των οστών. Εδώ θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι στην οξεία απώλεια του αίματος η ανάγκη των μεταγγίσεων είναι επιτακτική και άμεση διότι ο οργανισμός δεν έχει τα χρονικά περιθώρια να προσαρμόσει τις διάφορες λειτουργίες του (πχ καρδιακή, αναπνευστική, νεφρική κλπ) σε συνθήκες πλημμελούς αιμάτωσης και οξυγόνωσης των οργάνων του δηλ. σε συνθήκες ελαττωμένης ποσότητας αίματος στην κυκλοφορία.

Αντίθετα στην χρόνια απώλεια του αίματος επειδή αυτή γίνεται σιγά – σιγά και όχι οξέως όπως στην προηγούμενη περίπτωση ο οργανισμός έχει όλα τα χρονικά περιθώρια να προσαρμόσει τις λειτουργίες που αναφέραμε προηγούμενα σε συνθήκες πτωχής αιμάτωσης και οξυγόνωσης των οργάνων του έτσι ώστε να μην προκύπτει η ανάγκη άμεσης μετάγγισης ή πολλές φορές το πρόβλημα να αντιμετωπίζεται μόνο φαρμακευτικά και χωρίς μεταγγίσεις. Έτσι είναι δυνατόν (και αυτό συμβαίνει συχνά) να προκύπτουν πολύ σοβαρότερα προβλήματα στην οξεία απώλεια ακόμη και μικρής ποσότητας αίματος από ότι στην χρόνια απώλεια μεγαλύτερης ποσότητας. Μια άλλη ένδειξη μετάγγισης είναι οι περιπτώσεις των νοσημάτων εκείνων στα οποία πάσχει το αιμοποιητικό όργανο δηλ. το όργανο εκείνο που παράγει το αίμα (μυελός των οστών όπως είπαμε προηγούμενα ) και έτσι να προκύπτει ανάγκη των μεταγγίσεων σε αυτές τις περιπτώσεις (πχ λευχαιμίες κλπ). Τέλος μια τρίτη αιτία για μετάγγιση αίματος είναι οι διάφορες αιμορραγικές καταστάσεις κατά τις οποίες διαταράσσεται ο μηχανισμός της πήξεως του αίματος διότι λείπει ή είναι προβληματικός κάποιος από τους παράγοντες εκείνους του αίματος που συμμετέχει στην πήξη του, οπότε και στην περίπτωση αυτή απαιτείται μετάγγιση του αίματος προκειμένου να χορηγηθεί στον οργανισμό ο παράγων που λείπει ή είναι προβληματικός και έτσι να αποκατασταθεί ο μηχανισμός της πήξεως.

Και τώρα γεννάται το αμείλικτο ερώτημα. Μήπως οι μεταγγίσεις μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές παρενέργειες που ενδεχομένως να θέσουν σε κίνδυνο την ζωή το ασθενούς ; Είναι γεγονός ότι στην ιατρική επιστήμη γενικότερα δεν υπάρχει φάρμακο ή ιατρική πράξη που να μην μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες. Θα τολμούσα να πω ότι από την στιγμή που κάποιο φάρμακο δεν έχει παρενέργειες παύει να έχει και ενέργειες. Για το λόγο αυτό είναι λάθος να παίρνει κανείς φάρμακα χωρίς να τα έχει απόλυτη ανάγκη αλλά και εξίσου μεγάλο λάθος να μην τα παίρνει όταν τα χρειάζεται. Έτσι λοιπόν και κάθε ιατρική πράξη (από μια απλή ακτινογραφία μέχρι την μετάγγιση αίματος ή μια χειρουργική επέμβαση κλπ) πέραν από τα διαγνωστικά ή θεραπευτικά οφέλη που έχει είναι δυνατόν να οδηγήσει και σε επιπλοκές και εν γένει προβλήματα εν πολλοίς σοβαρά.

Είναι επομένως φανερό από τα παραπάνω ότι κάθε ιατρική πράξη και συνεπώς και η μετάγγιση του αίματος πρέπει να γίνονται μόνον εφόσον πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις και εφόσον τα προσδοκώμενα οφέλη υπερκαλύπτουν τις πιθανές επιπλοκές. Μια διάσημη Ηπατολόγος στην Αγγλία η Scherlock , υποστηρίζει ότι δεν θα πρέπει ποτέ να γίνεται μετάγγιση μιας μόνο φιάλης αίματος θέλοντας με αυτό να δηλώσει ότι τα πιθανά προβλήματα που δυνατόν να προκύψουν από την μετάγγιση μια μόνο φιάλης αίματος (πχ. αλλεργικές αντιδράσεις κλπ) υπερκαλύπτουν τα οφέλη που θα προκύψουν από την μετάγγιση του αίματος μιας μοναδικής φιάλης αφού ο ίδιος ο οργανισμός από την στιγμή που θα σταματήσει η αιμορραγία διαθέτει τις εφεδρείες εκείνες που είναι απαραίτητες για να αναπληρώσει από μόνος του το αίμα που αντιστοιχεί σε μια μόνο φιάλη. Από την στιγμή όμως που η αιμορραγία είναι οξεία και έντονη και απαιτούνται όχι μόνο μία αλλά τρεις , πέντε, δέκα ή δώδεκα φιάλες αίματος όπως συνέβη στην περίπτωση της μαθήτριας που συζητάμε τότε η μετάγγιση του αίματος είναι ο μοναδικός τρόπος για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση.

Αν κοιτάξουμε την ελληνική ή την διεθνή βιβλιογραφία θα δούμε ότι συμβάματα και επιπλοκές από τις μεταγγίσεις συμβαίνουν σε ένα ποσοστό 2-3% των περιπτώσεων και από τις περιπτώσεις αυτές μόνο ελάχιστες αφορούν σε βαριές επιπλοκές. Αν μάλιστα αναφερθούμε στις επιπλοκές των μεταγγίσεων μέχρι το 1980 οπότε ενέσκηψε το AIDS, τότε θα δούμε ότι οι θάνατοι από τις μεταγγίσεις ήσαν μηδαμινοί. Βέβαια από το 1980 και εντεύθεν το πρόβλημα με τις μεταγγίσεις μολυσμένου αίματος από το ιό του AIDS πήρε τελείως διαφορετικές διαστάσεις αφού η μετάγγιση του αίματος αποτελεί έναν από τους κύριους τρόπους μεταδόσεως της δυνητικά θανατηφόρου αυτής νόσου.

Παρόλα αυτά έχει σήμερα η επιστήμη αναπτύξει καινούργιες μεθόδους ανίχνευσης του ιού του AIDS σε πάρα πολύ πρώιμα στάδια μέσα στο αίμα έτσι ώστε να μπορεί να επισημανθεί λίαν εγκαίρως το μολυσμένο αίμα και έτσι αυτό να μην χορηγείται. Θα μπορούσα λοιπόν να πω μετά από αυτά ότι οι μοναδικές επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν από την μετάγγιση του αίματος είναι διάφορες πυρετικές ή αλλεργικές αντιδράσεις, η υπερφόρτωση της κυκλοφορίας όταν δεν τηρηθούν οι κανόνες χορήγησης που δυνατόν να οδηγήσουν σε πνευμονικό οίδημα , αιμολυτικές αντιδράσεις όταν γίνει χορήγηση ασυμβάτου αίματος αναφορικά με τις ομάδες αίματος , λοιμώξεις που προκύπτουν από την μόλυνση του μεταγγιζόμενου αίματος από τον αέρα ή το δέρμα, εμβολή αέρα όταν δεν εφαρμόζεται η σωστή τεχνική στην μετάγγιση , θρομβοφλεβίτιδα στο σημείο ένεσης και τέλος η μετάδοση λοιμωδών νοσημάτων τα κυριότερα των οποίων είναι η Ηπατίτιδα, και το AIDS που αναφέραμε παραπάνω όταν δεν γίνεται σωστά ο έλεγχος του προς μετάγγιση αίματος. Θα αναφέρω όμως και πάλι. ότι όλες αυτές οι επιπλοκές μαζί δεν υπερβαίνουν το ποσοστό που ανέφερα παραπάνω δηλ. το 2-3% στο σύνολο των μεταγγίσεων.

Παρόλα αυτά η ιατρική επιστήμης έχει προχωρήσει ακόμη περισσότερο στην επινόηση ορισμένων μεθόδων με τις οποίες ελαχιστοποιούνται ακόμη περισσότερο τα προβλήματα των μεταγγίσεων. Έτσι σήμερα έχουμε την δυνατότητα πολλές φορές αντί να κάνουμε μετάγγιση πλήρους αίματος να χορηγήσουμε στον ασθενή είτε προϊόντα του αίματος είτε υποκατάστατα. Το αίμα αποτελείται από διάφορα συστατικά όπως το πλάσμα , τα ερυθρά αιμοσφαίρια, τα λευκά αιμοσφαίρια, τα αιμοπετάλια, το ινωδογόνο , οι σφαιρίνες, οι διάφοροι παράγοντες πήξεως κλπ. Υπάρχουν πολλές παθολογικές καταστάσεις στις οποίες ο οργανισμός δεν έχει ανάγκη χορήγησης πλήρους αίματος αλλά μόνο κάποιου συγκεκριμένου συστατικού του. Έτσι δυνατόν να χρειάζεται μόνο το πλάσμα ή μόνο τα ερυθρά αιμοσφαίρια ή μόνο τα αιμοπετάλια. κ.ο.κ. Σήμερα με την τεχνολογία που διαθέτουμε μπορούμε να διαχωρίσουμε όλα αυτά τα συστατικά και τους παράγοντες του αίματος και να χορηγήσουμε σε κάθε περίπτωση μόνο εκείνο τον παράγοντα που έχει ανάγκη ο οργανισμός και όχι πλήρες αίμα. Με αυτό τον τρόπο όπως αντιλαμβάνεσθε ωφελούμεθα διπλά.

Πρώτον ελαττώνουμε την πιθανότητα των παρενεργειών αφού χορηγώντας μόνο κάποιον συγκεκριμένο παράγοντα εκμηδενίζουμε κάθε παρενέργεια που θα ωφείλετο σε κάποιο άλλο συστατικό του ιδίου αίματος από το οποίο λαμβάνουμε τον εν λόγω παράγοντα, και δεύτερον από την ίδια μονάδα αίματος μπορούν ταυτόχρονα να ωφεληθούν περισσότεροι ασθενείς αφού άλλος μπορεί να πάρει τα ερυθρά αιμοσφαίρια, άλλος τα αιμοπετάλια άλλοι του παράγοντες πήξεως κ.ο.κ. Αυτός λοιπόν είναι ο ένας τρόπος με τον οποίον μπορούμε να ελαττώσουμε τις ανεπιθύμητες αντιδράσεις από την μετάγγιση του. Ο άλλος τρόπος είναι τα υποκατάστατα του αίματος τα οποία θα μπορούσα να πω ότι αποτελούν και το μήλον της έριδος όσον αφορά την διαφωνία μας με τους μάρτυρες του Ιεχωβά.

Τι είναι τα υποκατάστατα του αίματος ?

Είναι διαλύματα ουσιών με μεγάλο μοριακό βάρος που εγκαταλείπουν την κυκλοφορία βραδύτατα. Αυτά τα υποκατάστατα του αίματος έχουν μεν την δυνατότητα να αυξάνουν τον όγκο και ως εκ τούτου να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της καταπληξίας , του Shock δηλ. που δημιουργείται μετά την μεγάλη και ξαφνική απώλεια του αίματος αφού αντικαθιστούν τον όγκο του υγρού που κυκλοφορεί μέσα στα αγγεία αλλά με κανένα τρόπο δεν μπορούν να αντικαταστήσουν το αίμα αφού δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της ανοξαιμίας . Τι είναι η ανοξαιμία; Πολύ απλά θα μπορούσα να πω ότι είναι η ελάττωση του οξυγόνου μέσα στο αίμα. Θα πρέπει να γνωρίζετε ότι το οξυγόνο είναι το απαραίτητο εκείνο στοιχείο που απαιτείται για την λειτουργία των ιστών και των οργάνων του οργανισμού γενικότερα. Εάν υπάρχει οξυγόνο στους ιστούς οι ιστοί και τα όργανα λειτουργούν κανονικά, εάν δεν υπάρχει οξυγόνο οι ιστοί και τά όργανα προοδευτικά ανεπαρκούν με τελικό αποτέλεσμα τον θάνατο του οργανισμού. Η μεταφορά τώρα του οξυγόνου στους ιστούς γίνεται μέσω του αίματος δια των ερυθρών αιμοσφαιρίων και συγκεκριμένα δια μιας ουσίας που λέγεται αιμοσφαιρίνη και περιέχεται μέσα στα ερυθρά αιμοσφαίρια.

Η αιμοσφαιρίνη αποτελεί τον αχθοφόρο, τον παράγοντα δηλ. εκείνον που δεσμεύει το οξυγόνο από τους πνεύμονες στους οποίους αυτό έρχεται με την λειτουργία της αναπνοής και δια των αιμοσφαιρίων μέσω των αιμοφόρων αγγείων το μεταφέρει στους διάφορους ιστούς. Οι ιστοί παίρνουν το οξυγόνο, επιτελούν τις λειτουργίες τους και όλα πάνε καλά. Στην περίπτωση όμως εκείνη που έχουμε μεγάλη απώλεια αίματος (π.χ. σε ένα ατύχημα σαν αυτό που συζητάμε) αντιλαμβάνεσθε ότι ελαττώνεται η ποσότητα του αχθοφόρου δηλ. η ποσότητα των ερυθρών αιμοσφαιρίων και κατά συνέπεια της αιμοσφαιρίνης η οποία θα μεταφέρει το οξυγόνο. Άρα το οξυγόνο που πηγαίνει σε μια τέτοια περίπτωση στους ιστούς είναι πολύ λίγο. Έτσι οι ιστοί δεν επιτελούν ικανοποιητικά την λειτουργία τους με αποτέλεσμα προοδευτικά να ανεπαρκούν και τελικά να πεθαίνουν. Και ο πρώτος από τους ιστούς που υφίσταται τις δυσμενείς επιδράσεις της ελάττωσης του οξυγόνου του αίματος είναι ο εγκεφαλικές ιστός. Εάν ο εγκέφαλος παραμείνει χωρίς οξυγόνο για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων λεπτών τότε μεταπίπτει στην λεγόμενη φυτική κατάσταση (γίνεται δηλ. φυτό) Με το ίδιο τρόπο αν η καρδιά μείνει χωρίς οξυγόνο θα έχουμε καρδιακή ανεπάρκεια , εφ όσον οι πνεύμονες μείνουν χωρίς οξυγόνο θα έχουμε αναπνευστικά ανεπάρκεια και κατά ανάλογο τρόπο ηπατική , νεφρική ανεπάρκεια κ.λ.π.

Μετά από όλα αυτά λοιπόν γεννάται το ερώτημα ποιο είναι το κριτικό όριο της αιμοσφαιρίνης κάτω από το οποίο θα πρέπει να κάνουμε μετάγγιση, δηλ. μέχρι πόσο θα πρέπει να περιμένουμε να πέσει η αιμοσφαιρίνη μετά κάποιο τραυματισμό για να πούμε ότι από εδώ και πέρα χρειάζεται απαραίτητα μετάγγιση του αίματος; Βεβαίως σαν ένα γενικό κανόνα θα μπορούσαμε να πούμε ότι το κριτικό όριο της αιμοσφαιρίνης για να κάνουμε μετάγγιση αίματος είναι το 10. Δεν έχει όμως ιδιαίτερη σημασία αν το όριο αυτό είναι 10 ή 9 ή 8. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι κάθε οργανισμός ανάλογα με την γενική κατάσταση της υγείας του την στιγμή εκείνη και ανάλογα με το μέγεθος και την σοβαρότητα του ατυχήματος που υπέστη, παρουσιάζει ένα συγκεκριμένο κριτικό όριο αιμοσφαιρίνης. Έτσι μπορεί για κάποιον οργανισμό το κριτικό όριο να είναι 10 και για κάποιον άλλο να είναι 8 και για άλλον 6. Σίγουρα όμως για κάθε οργανισμό υπάρχει κάποιο κριτικό όριο αιμοσφαιρίνης κάτω από το οποίο απαιτείται απαραιτήτως μετάγγιση αίματος και όχι υποκατάστατα διότι αυτά δεν μπορούν να επιτελέσουν την λειτουργία που επιτελεί η αιμοσφαιρίνη του αίματος δηλ. την μεταφορά του οξυγόνου. Αλλά και φιλοσοφικά να πάρουμε το θέμα θα μπορούσα να πω ότι δεν υπάχει μόνο ότι γνωρίζουμε , υπάρχουν δηλ. και πράγματα τα οποία δεν γνωρίζουμε. Αυτό το λέω με την έννοια ότι η ιατρική δεν είναι στατική επιστήμη, είναι δυναμική επιστήμη που συνεχώς εξελίσσεται με την βοήθεια της τεχνολογίας.

Έτσι αν στο μέλλον κατορθώσει η επιστήμη και η τεχνολογία να δημιουργήσει υποκατάστατα της αιμοσφαιρίνης ή του αίματος γενικότερα τα οποία αφενός μεν να επιτελούν ακριβώς την λειτουργία που επιτελεί η αιμοσφαιρίνη και τα πλήρες αίμα , αφετέρου να παρουσιάζουν αντιδράσεις και παρενέργειας λιγότερες απ αυτές που συνεπάγεται η μετάγγιση του αίματος τότε πιστεύω ότι η Ιατρική ουδεμία δυσκολία θα έχει να υιοθετήσει και να αποδεχθεί αυτέ τις μεθόδους . Μέχρι όμως να γίνει αυτό, ο μοναδικός τρόπος για να αντιμετωπισθεί η οξεία και μεγάλη απώλεια αίματος που δημιουργεί πυκνότητα αιμοσφαιρίνης κάτω από το κριτικό όριο της αιμοσφαιρίνης που αναφέραμε παραπάνω, είναι η μετάγγιση αίματος. Και αυτό βεβαίως συνέβη στην περίπτωση της μαθητρίας που συζητάμε. Η αιμορραγία ήταν πολύ μεγάλη και έτσι το ποσόν της αιμοσφαιρίνης είχε κατέβει κάτω από το κριτικό όριο που ήταν απαραίτητο για να επιτελούνται οι ζωτικές λειτουργίες του οργανισμού της σωστά. Έτσι αν η ασθενής παρέμενε χωρίς την εξωγενή βοήθεια πρόσθετου αίματος πολύ γρήγορα τα ζωτικά όργανα θα ανεπαρκούσαν και η ασθενής εκ του ασφαλούς θα οδηγείτο στον θάνατο.

Γι’ αυτό και η άμεση μετάγγιση μεγάλης ποσότητος αίματος (περίπου δώδεκα φιάλες) ήταν απαραίτητη. Και αυτό τελικά έγινε για να σωθεί η ασθενής.

Ας δούμε λοιπόν τώρα που στηρίζουν οι χιλιαστές ή μάρτυρες του Ιεχωβά την πεισματική τους άρνηση για μετάγγιση αίματος ακόμη και όταν βλέπουν ότι η ζωή του ατόμου για το οποίον απαιτείται η μετάγγιση του αίματος βρίσκεται στο κατώφλι του θανάτου. Οι μάρτυρες του Ιεχωβά αρνούνται την μετάγγιση του αίματος ισχυριζόμενοι ότι κατά την μετάγγιση «τρώμε αίμα και αυτό απαγορεύεται από τον λόγο του Θεού». Στηρίζουν μάλιστα αυτούς του ισχυρισμούς σε δύο χωρία που παίρνουν το ένα από την Παλαιά και το άλλο από την Καινή Διαθήκη. “Η γαρ ψυχή πάσης σαρκός αίμα αυτού εστίν, και είπα τοις υιοίς Ισραήλ αίμα πάσης σαρκός ου φάγεσθε, ότι η ψυχή πάσης σαρκός αίμα αυτού εστίν¨ πας ο εσθίων αυτό εξολοθρευθήσεται» (Λευιτ. Ιζ’) «’Εδοξε γαρ τω Αγίω Πνεύματι και ημίν μηδέν πλέον επιτίθεσθαι υμίν βάρος πλην των επάναγκες τούτων, απέχεσθαι ειδωλοθύτων και αίματος και πνικτού και πορνείας» (Πράξ, ιε 27-28)

Εδώ θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι άλλο είναι η «βρώσις αίματος» και άλλο «μετάγγιση αίματος». Για την βρώση ομιλεί ρητά η Αγία Γραφή. Για την μετάγγιση αίματος δεν ομιλεί πουθενά. Πως είναι λοιπόν δυνατόν για κάτι που δεν ομιλεί ρητά η Αγία Γραφή να εκφράζουμε εμείς στερεότυπη και αμετάβλητη γνώμη ;

Εξάλλου γιατί οι μάρτυρες του Iεχωβά προβάλλουν τόσο ρητά την απαγόρευση του αίματος και σιωπούν για κάτι άλλο που απαγορεύει ο Θεός μαζί με το αίμα; «νόμιμον εις τον αιώνα εις τας γενεάς υμών εν πάση κατοικία υμών παν στέαρ και παν αίμα ουκ έδεσθε» (Λευιτ. γ’ 17) και ακόμη «πας ο εσθίων στέαρ από των ων προσάξει αυτών κάρπωμα Κυρίω απολείται η ψυχή εκείνη από του λαού αυτής» (Λευιτ. ζ’ 25) Βλέπουμε δηλ. από τα παραπάνω χωρία ότι η Αγία Γραφή πέραν του αίματος απαγορεύει και την βρώση του στέατος (λίπους), κάτι για το οποίον οι μάρτυρες του Ιεχωβά ουδέν αναφέρουν. Την εποχή εκείνη απαγορευόταν η βρώση αίματος και λίπους για λόγους που δεν ισχύουν σήμερα. Ο Θεός απαγορεύει στο λαό του να τρώει αίμα ζώου γιατί αυτό γινόταν από τους ειδωλολάτρες οι οποίοι ρουφούσαν το αίμα του ταύρου ή κάποιου άλλου ζώου που θυσιαζόταν γιατί πίστευαν πως έτσι παίρνουν την δύναμή του.

Στην συνέχεια βέβαια η Αποστολική Σύνοδος και ο Απόστολος Παύλος συνιστούν αποχή από τα ειδωλόθυτα (τα ζώα που θυσιάζονταν) προκειμένου να μην σκανδαλίζονται οι ασθενείς την συνείδηση εξ Ιουδαίων Χριστιανοί, οι οποίοι ήσαν συνηθισμένοι εκ της Παλαιάς Διαθήκης να μην τρώγουν αίμα. Αυτή ήταν λοιπόν η έννοια της απαγόρευσης της βρώσεως του αίματος η οποία βέβαια ουδεμία σχέση έχει με την μετάγγιση του αίματος που άλλωστε δεν γινόταν την εποχή εκείνη. Ο Θεός απαγορεύει την πορνεία, την μοιχεία, τον φόνο, την κλοπή διότι γίνονταν τότε. Πώς είναι δυνατόν να απαγορεύει κάτι που δεν γινόταν αφού δεν υπήρχε την εποχή εκείνη. Άλλωστε η μετάγγιση έχει ένα σκοπό που στηρίζεται στην αγάπη διότι σώζεις μια ζωή από τον θάνατο. Με την έννοια αυτή η μετάγγιση όχι μόνο δεν απαγορεύεται αλλά αντίθετα επιβάλλεται προκειμένου να σωθεί μια ζωή.

Ο Κύριος κάποτε ρώτησε τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους οι οποίοι θεωρούσαν αμαρτία την θεραπεία το Σάββατο. «Τι ‘εξεστι τοις σάββασι, αγαθοποιήσαι ή κακοποιήσαι, ψυχήν σώσαι ή αποκτείναι ;» (Λουκ. στ’ 3). Ενεργούντες μετάγγιση αίματος σώζωμεν ζωήν, απαγορεύοντες την μετάγγιση φονεύομεν ζωήν. Πέραν όμως από όλα αυτά ο Ιησούς Χριστός δεν θυσιάστηκε για εμάς χύνοντας το «άσπιλο και άμωμο αίμα Του» με το οποίον μας εξαγόρασε από την κατάρα της αμαρτίας και του θανάτου ; (Α’ Κορ. στ΄ 20, Α’ Πετρ. α’ 18,13) Και εκείνος ο χριστιανός που προσφέρει χωρίς χρήματα το αίμα του για να σωθεί ο συνάνθρωπός του, ουσιαστικά μιμείται τον Κύριο και Διδάσκαλό του (Ιωαν. ιγ’ 34-35, ιε’ 12-13, Α’ Ιωαν. γ’ 16) και είναι άξιος κάθε επαίνου. Γιατί πιο είναι τα βαθύτερο νόημα της χριστιανικής διδασκαλίας; Η αγάπη προς τον πλησίον. Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος χριστιανός που να μην συνοψίζει το όλο νόημα της διδασκαλίας του Χριστού πάνω στη γη μόνο σε δύο λέξεις. «Αγαπάτε Αλλήλους» «Αγαπάτε τον πλησίον» Και αυτήν ακριβώς την αγάπη προς τον πλησίον πως την εκδηλώνουμε; Απλά, απλούστατα με ενώ χέρι βοηθείας, λίγα χρήματα, ένα καλό λόγο προς τον πάσχοντα συνάνθρωπό μας. Μα αν αυτά τα απλά πράγματα αποτελούν εκδηλώσεις της προς τον πλησίον αγάπης τότε τι θα μπορούσε να πει κανείς για την προσφορά ζωής, για την προσφορά αίματος ;

Δεν αποτελεί αυτό μια περίτρανη απόδειξη αγάπης του ανθρώπου προς τον πλησίον ; Δεν είναι έργο θεάρεστο να προσφέρει κανείς το αίμα του για να σωθεί ο συνάνθρωπός του ; Μα αν αυτά είναι θεάρεστα με ποια λογική ο Θεός να απαγορεύει την μετάγγιση η οποία σε τελική ανάλυση αποτελεί τον τρόπο εκείνο με τον οποίον λαμβάνει σάρκα και οστά η επιτέλεση του ιερού καθήκοντος κάθε χριστιανού όπως διαρκώς σε όλη του τη ζωή προσφέρει την αγάπη προς τον πλησίον που στην προκειμένη περίπτωση αποδεικνύεται με την προσφορά αίματος; Έτσι δωρίζοντας το αίμα του εφαρμόζει ο χριστιανός σε μεγάλο βαθμό την εντολή της Αγάπης (Α’ Ιωαν. γ΄16) και βοηθάει στο να παραταθεί η ζωή εκείνου που δέχθηκε την μετάγγιση με τελικό σκοπό την καλλίτερη προετοιμασία του για το μεγάλο ταξίδι της αιωνιότητας. Τέλος ας θυμηθούμε για λίγο τα λόγια της Καινής Διαθήκης η οποία προς άφεσιν αμαρτιών και ζωήν αιώνιον απαιτεί την συχνή κοινωνία του αίματος του Χριστού. «Αμήν, αμήν λέγω υμίν , εάν μη φάγητε την σάρκα του Υιού του ανθρώπου και πιέτε αυτού το αίμα, ουκ έχετε ζωήν εν εαυτοίς. Ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα έχει ζωήν αιώνιον …

Η γαρ σαρξ μου αληθώς εστί βρώσις και το αίμα μου αληθώς εστί πόσις. Ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα εν εμοί μένει καγώ εν αυτώ». (Ιωαν. στ’ 53-56, Ματθ. κστ’ 27-28, Α΄ Κορ. ι’ 16) Και εν πάσει περιπτώσει θα πρέπει όλοι μας και μεταξύ ημών και οι μάρτυρες του Ιεχωβά να γνωρίζουμε ότι πριν επινοηθεί η επιστημονική μετάγγιση του αίματος για την οποίαν κάνουμε σήμερα λόγο υπήρξε η φυσική μετάγγιση για όλους μας εκτός των πρωτοπλάστων. Γιατί τι άλλο είναι εκτός από μια φυσική μετάγγιση αυτό που συνέβη στην εμβρυική μας ζωής μέσα στην κοιλία της μάνας μας, κατά την κυοφορίας της, με την μεταφορά του αίματος μέσω των ομφαλικών αγγείων, από την κυκλοφορία της προς την κυκλοφορία του παιδιού της ; Δεν είναι λοιπόν αυτό μια φυσική μετάγγιση; Αλλά ποιος είναι ο εμπνευστής της ανθρώπινης δημιουργίας, ο εμπνευστής της ανθρώπινης ζωής, ο εμπνευστής αυτού του θαύματος που λέγεται σύλληψη και κυοφορία; Αναμφίβολα ο πάνσοφος Θεός. Πως όμως είναι δυνατόν αυτό ο πάνσοφος Θεός να επέλεξε ένα τρόπο δημιουργίας με τον οποίον ο ίδιος να είναι αντίθετος όπως λένε οι μάρτυρες του Ιεχωβά ;

Αυτή λοιπόν και μόνο η παρατήρηση ότι ο σωματικός μας οργανισμός, το φθαρτό μας σώμα δημιουργήθηκε μέσω μιας φυσικής μετάγγισης που έγινε στην διάρκεια της εμβρυικής μας ζωής, αρκεί πιστεύω να πείσει και τον πλέον κακόπιστο για το ότι η μετάγγιση όχι μόνο δεν απαγορεύεται από τον Θεό αλλά αποτελεί έργο θεάρεστο αφού αυτό ο ίδιος ο Θεός υπήρξε ο αρχικός εμπνευστής της.

Τέλος θα ήθελα να τονίσω ότι οι μάρτυρες του Ιεχωβά αρνούμενοι την μετάγγιση αίματος στους αρρώστους αποδεικνύονται ανίκανοι να καταλάβουν το πνεύμα αλλά και το γράμμα της Αγίας Γραφής η οποία ουδόλως ομιλεί για μετάγγιση. Έτσι μη προσφέροντας το δικό τους αίμα όταν κινδυνεύει η ζωή των αδελφών τους και μη δεχόμενοι το αίμα που τους προσφέρεται σαν συγκινητική έκφραση αδελφικής αγάπης, κατά μίμηση της αγάπης του Χριστού, γίνονται ανθρωποκτόνοι όπως ο πατήρ τους ο Διάβολος (Ιωαν. η΄ 44)
Να σημειωθεί ακόμη ότι καμιά χριστιανική εκκλησία δεν ισχυρίζεται πως η Αγία Γραφή απαγορεύει την μετάγγιση. Αυτό το ισχυρίζεται μόνο η Εταιρεία «Σκοπιά» ο πιο αναξιόπιστος ερμηνευτής της Αγίας Γραφής αφού τόσες φορές διακήρυξε διαβολικές διδασκαλίες για διδασκαλίες της Αγίας Γραφής. (Β’ Πέτρου γ΄ 16)

Και σ’ αυτό το σημείο προβάλει αμείλικτο το ερώτημα κατά πόσο ο γιατρός δύναται μέσα στα πλαίσια του νόμου να προχωρήσει στην επιστημονικώς τεκμηριωμένη αναγκαία μετάγγιση αίματος, στην μαθήτρια που αναφερθήκαμε στην αρχή, την στιγμή κατά την οποία οι γονείς της, οι οποίοι εκ φύσεως και νόμου την έχουν υπό την προστασία τους , αρνούνται για λόγους θρησκευτικούς να συναινέσουν στην εν λόγω ιατρική πράξη, δηλ στην μετάγγιση του αίματος. Μπορεί ο γιατρός να τους αγνοήσει και να κάνει αυτό που του επιτάσσει η επιστημονική του γνώση ή μήπως έτσι προκαλέσει την επέμβαση του εισαγγελέα ; Αν πάλι δεν προβεί στην μετάγγιση αφοί οι γονείς δεν συγκατατίθενται και η ασθενής τελικά πεθάνει μήπως έτσι κινδυνεύει να κατηγορηθεί και πάλι για παράλειψη καθήκοντος ; Πόσο δεσμευτικός είναι ο όρκος του Iπποκράτους για τον γιατρό σε μια τέτοια περίπτωση ;

Στα ερωτήματα αυτά δεν μπορώ να έχω νομική άποψη καθόσον δεν τυγχάνω ειδικός. Παρ’ όλα αυτά θα επιχειρήσω να διατυπώσω λίγες σκέψεις όχι βέβαια σαν ειδικός αλλά σαν ένας απλός γιατρός – πολίτης ενός ευνομούμενου κράτους. Θα θεωρούσα δε λίαν τιμητική κάθε καλοπροαίρετη κριτική και σχολιασμό από κάθε αναγνώστη του άρθρου αυτού που τυγχάνει να είναι νομικός και συνεπώς πλέον κατάλληλος για να μας δώσει απαντήσεις στα εν λόγω ερωτήματα.

Είναι γνωστό, ότι ο νόμος όχι μόνο επιτρέπει αλλά επιβάλλει τις εγχειρήσεις που γίνονται για θεραπευτικούς λόγους. Με την ίδια λογική ο νόμος επιτρέπει και κάθε επιστημονικά τεκμηριωμένη ιατρική πράξη που αποσκοπεί στην θεραπεία του ασθενούς και ακόμη περισσότερο στην διάσωση από τον θάνατο. Αντίθετα ο νόμος τιμωρεί κάθε ένα συγγενή ή φίλο ή υπεύθυνο για τη ζωή κάποιου ο οποίος, ενώ δύναται χωρίς να θέσει σε κίνδυνο την δική του ζωή , παραλείπει να βοηθήσει και να σώσει τον συνάνθρωπό του . Συγκεκριμένα ο νόμος γράφει ότι όποιος με πρόθεση παραλείπει να σώσει κάποιον από κίνδυνο ζωής αν και μπορεί να το πράξει χωρίς να θέσει σε κίνδυνο την δική του ζωή ή υγεία, τιμωρείται. Ακόμη σύμφωνα με τον νόμο τιμωρείται όποιος εκθέτει άλλον και έτσι τον καθιστά αβοήθητο καθώς και όποιος με πρόθεση αφήνει αβοήθητο ένα πρόσωπο που έχει υπό την προστασία του ή που έχει υποχρέωση να το διατρέφει και να το περιθάλπει. Η τιμωρία αυτή είναι μάλιστα μεγαλύτερη αν με την ενέργεια του αυτή ( δηλ. την παράλειψη) προκαλέσει βλάβη στην υγεία ή θάνατο. Αν λοιπόν αναλύσουμε τα παραπάνω, τότε θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο ιατρός είναι υποχρεωμένος να επέμβει και να σώσει την ασθενή, εφαρμόζοντας την μοναδική για την περίπτωση αυτή ενδεικνυόμενη θεραπεία που είναι η μετάγγιση αίματος, παρά τις αντιρρήσεις των γονιών της διότι εν εναντία περιπτώσει κινδυνεύει να χαρακτηρισθεί ως διαπράττων αδίκημα λόγω παραλείψεως των καθηκόντων του.

Από την άλλη πλευρά τώρα η επέμβαση του εισαγγελέως ίσως είναι απαραίτητη όχι για να λύσει τα χέρια του γιατρού (τα χέρια του γιατρού είναι λυμένα από τον όρκο του Ιπποκράτους που έχει δώσει) αλλά για να διατυπώσει κατηγορία πρώτον εναντίον των ανθρώπων εκείνων που για διαφόρους λόγους (στην προκειμένη περίπτωση εναντίον των γονιών του κοριτσιού που για λόγους συνειδησιακούς αρνούνται να συγκατατεθούν στο να γίνει μετάγγιση) εκθέτουν σε κίνδυνο την ζωή του ατόμου εκείνου που εκ φύσεως και νόμων έχουν υποχρέωση να προστατεύουν και δεύτερον εναντίον των ιατρών εκείνων που ενώ γνωρίζουν ότι ο μοναδικός τρόπος να σωθεί το κορίτσι είναι η μετάγγιση του αίματος την οποίαν έχουν την δυνατότητα να πραγματοποιήσουν, εν τούτοις δεν το κάνουν υποτασσόμενοι στην θέληση των γονιών του κοριτσιού.

Τώρα το πόσο δεσμευτικός είναι ο όρκος του Ιπποκράτους αποδεικνύεται από τα ίδια τα λόγια του Ιπποκράτη. «Διαιτήμασι τε χρήσομαι επ’ ωφελείη καμνόντων κατά δύναμιν και κρίσην εμήν. Επί δήλησει δε και αδικίη είρξειν» που σημαίνει «θα χρησιμοποιήσω δε την θεραπευτικήν αγωγή προς ωφέλειαν των ασθενών κατά την δύναμιν και κατά την κρίση μου. Θα προλαμβάνω δε βλάβην υγείας και αδικίαν».

Συνεπώς σαν γιατρός, εφόσον έχω απέναντι μου έναν ασθενή ο οποίος σύμφωνα με τις τεκμηριωμένες επιστημονικές ιατρικές γνώσεις και εμένα και των συναδέλφων μου, πρέπει να υποστεί μετάγγιση και ευρίσκομαι σε μέρος που μπορώ να την κάνω , αναμφίβολα θα ήμουν επίορκος αν για ένα οποιοδήποτε λόγο – πολλώ δε μάλλον για συνειδησιακά προβλήματα τρίτων – δεν πραγματοποιούσα την ενδεικνυόμενη και εντελώς απαραίτητη αυτή μετάγγιση αίματος .

NEWSLETTER

Κάντε εγγραφή στο Newsletter μας, για να ενημερώνεστε για τα τελευταία μας νέα, άρθρα και δημοσιεύσεις.

ΩΡΑΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ       09:00 - 13:00
18:00 - 21:00
ΣΑΒΒΑΤΟ 10:00 - 12:30

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

  Ναυπλίου 23
    Άργος, Τ.Κ. 21200

  Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

  Ιατρείο: 2751025786

  Fax: 2751024649

  Κινητό: 6944846248