ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO), εδώ και μερικά χρόνια έχει αφιερώσει μια ημέρα του χρόνου στο πρόβλημα της Οστεοπόρωσης.

Το Διεθνές Ίδρυμα Οστεοπόρωσης και τα συναφή εθνικά ιδρύματα σε όλο τον κόσμο εορτάζουν κάθε χρόνο στις 20 Οκτωβρίου την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Οστεοπόρωσης.

Η ημέρα αυτή προσφέρει μια καλή ευκαιρία για μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση όσον αφορά την πρόληψη και τη θεραπεία της οστεοπόρωσης, μιας ασθένειας που γίνεται ολοένα πιο ανησυχητική όσο ο πληθυσμός αυξάνεται και ζει περισσότερο.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO), εδώ και μερικά χρόνια έχει αφιερώσει μια ημέρα του χρόνου στο πρόβλημα της Οστεοπόρωσης.

Το Διεθνές Ίδρυμα Οστεοπόρωσης και τα συναφή εθνικά ιδρύματα σε όλο τον κόσμο εορτάζουν κάθε χρόνο στις 20 Οκτωβρίου την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Οστεοπόρωσης.

Η ημέρα αυτή προσφέρει μια καλή ευκαιρία για μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση όσον αφορά την πρόληψη και τη θεραπεία της οστεοπόρωσης, μιας ασθένειας που γίνεται ολοένα πιο ανησυχητική όσο ο πληθυσμός αυξάνεται και ζει περισσότερο.

Στο πλαίσιο λοιπόν αυτό θα μιλήσουμε σήμερα για τους παράγοντες κινδύνου της Οστεοπόρωσης

Ως Οστεοπόρωση χαρακτηρίζεται η ελάττωση της οστικής μάζας και η κατάργηση της αρχιτεκτονικής του οστού με αποτέλεσμα την αυξημένη πιθανότητα για κατάγματα.

Μετά το 40ο έτος της ηλικίας στους άνδρες και το 50ο στις γυναίκες χάνεται με σχετικά γρήγορο ρυθμό οστούν με αποτέλεσμα την εμφάνιση της Οστεοπόρωσης.

Πολλοί παράγοντες συμβάλλουν σαυτό. Οι σπουδαιότεροι παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση της Οστεοπόρωσης είναι:

Πρόωρη εμμηνόπαυση

Μετά την εμμηνόπαυση η γυναίκα χάνει φυσιολογικά οστούν με ρυθμό 0,5-1.5 % τον χρόνο.

Ο ρυθμός αυτός είναι γρηγορότερος τα πέντε πρώτα μετεμμηνοπαυσιακά χρόνια, ακολούθως δε μειώνεται μέχρι το 15ο μετεμμηνοπαυσιακό έτος.

Συνήθως η εμμηνόπαυση παρουσιάζεται το διάστημα 45ο- 55ο έτος της ηλικίας αλλά προοδευτική ελάττωση των οιστρογόνων έχει αρχίσει αρκετά χρόνια πριν.

Πρόωρη θεωρείται η εμμηνόπαυση οταν συμβαίνει πριν την ηλικία των 40 ετών. Στις περιπτώσεις αυτέςη συχνότητα της οστεοπορωσης είναι αυξημενη και κατά κανόνα οι γυναίκες αυτές πρέπει να υποβάλλονται σε προληπτική αγωγή.

Μια πολύ συχνή περίπτωση εμμηνόπαυσης είναι η χειρουργική αφαίρεση των ωοθηκών.

Σε αυτές τις περιπτώσεις λόγω της απότομης πτώσης των οιστρογόνων ο ετήσιος ρυθμός οστικής απώλειας είναι μεγαλύτερος και επομένως οι γυναίκες αυτές έχουν μεγαλύτερη ανάγκη προστασίας από την οστεοπόρωση.

Πτωχή διατροφή σε Ασβέστιο.

Οι ημερήσιες απώλειες του οργανισμού σε ασβέστιο (με τα ούρα, κόπρανα και ιδρώτα) ανέρχονται περίπου στα 300 mg.

Επομένως προκειμένου να επιτευχθεί ισοζύγιο ασβεστίου στον οργανισμό θα πρέπει να απορροφώνται από αυτόν καθημερινά περί τα 300 mg.

Με το δεδομένο τώρα ότι από το προσλαμβανόμενο δια της τροφής ασβέστιο απορροφάται από το έντερο μόνο το 20-40% , περίπου δηλ το 1/3, γίνεται φανερό ότι οι ημερήσιες ανάγκες του ενήλικα είναι περίπου 800-1000 mg στοιχειακού ασβεστίου δηλ. τριπλάσια ποσότητα από αυτήν που απορροφάται.

Μετά την εμμηνόπαυση η έλλειψη οιστρογόνων μειώνει την δυνατότητα εντερικής απορρόφησης του ασβεστίου με αποτέλεσμα οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες να χρειάζονται περισσότερο ασβέστιο (περίπου 1500 mg την ημέρα)

Κύρια πηγή πρόσληψης του ασβεστίου είναι τα γαλακτοκομικά προϊόντα τα οποία και συνεισφέρουν περίπου το 70% του προσλαμβανομένου ασβεστίου.

Η σημασία των γαλακτοκομικών για την καθημερινή διατροφή δεν περιορίζεται μόνο στην υψηλή περιεκτικότητα τους σε ασβέστιο αλλά και σε άλλα περιεχόμενα θρεπτικά συστατικά , σημαντικά για την υγεία των οστών όπως βιταινη D, κάλιο, μαγνήσιο, φωσφόρο , ψευδάργυρο. Ιδιαιτέρα πλούσια σε ασβέστιο προϊόντα είναι η Παρμεζάνα (1200mg/100gr), η Γραβιέρα και το Emmental (1000mg/100gr) και τα σκληρά τυριά (600-800mg/100gr).

Λιγότερο ασβέστιο αλλά και πάλι σημαντικες ποσότητες περιέχουν η Σκληρή φέτα (500mg/100gr ) η Μαλακή φέτα (300 mg/100gr), το γιαούρτι (300-400 mg/100gr) και το πλήρες γάλα (280-300 mg/φλυτζάνι).

Ελάχιστες τροφές πέραν των γαλακτοκομικών περιέχουν επαρκείς ποσότητες ασβεστίου όπως ορισμένα λαχανικά και δη το κουνουπίδι, τα λαχανάκια Βρυξελών, το κάρδαμο , το λάχανο , το γογγύλι, το σινάπι, το μπρόκολο και τα φύλλα από παντζάρι.

Η σημασία αυτών των λαχανικών όσο αφορά το ασβέστιο έγκειται κυρίως στην βιοδιαθεσιμότητα του ασβεστίου σαυτές τις τροφές που φθάνει το 50% όταν η βιοδιαθεσιμότητα των γαλακτοκομικών είναι όπως είπαμε περιπου 30%.

Βέβαια εδώ θα πρέπει να τονισθεί ότι οι μεγάλες ποσότητες γαλακτοκομικών προϊόντων και ιδιαίτερα τυριών λόγω του περιεχομένου λίπους παρέχουν πολλές θερμίδες και υψηλά ποσοστά χοληστερίνης και έτσι εκθέτουν τον ασθενή στον κίνδυνο της Υπερλιπιδαιμίας και της αύξησης του σωματικού βάρους.

Γι' αυτό στις περιπτώσεις αυτές συστήνεται η πρόσληψη του Ασβεστίου να γίνεται με την χρήση συμπληρωμάτων.

Επίσης η κατανάλωση αλμυρών τυριών ενέχει και τον κίνδυνοι της απορρύθμισης της; αρτηριακής πίεσης στους υπερτασικούς.

Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε την σημασία που έχει η χαμηλή πρόσληψη του χλωριούχου νατρίου (αλατιού) όχι μόνο για την πίεση όπως είπαμε αλλά και για την διατήρηση του ισοζυγίου ασβεστίου αφού αυτό (το αλάτι) συμπαρασύρει κατά την αποβολή του από τους νεφρούς σημαντικές ποσότητες ασβεστίου.

Αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος για τα άτομα που λαμβάνουν ασβέστιο να αποφεύγουν το αλάτι (πχ επιτραπέζιο αλάτι, αλμυρά τυριά και γενικά τα φαγητά να είναι ανάλατα)

Η πρόσληψη βιταμίνης D

Η πρόσληψη βιταμίνης D απαιτείται για να ανασταλεί η οστική απώλεια.

Οι διατητικές πηγές της βιτ. D είναι σχετικά περιορισμένες με κύριους εκπροσώπους τα λιπαρά ψάρια (πχ. σολομός, σαρδέλες), το βούτυρο, και ο κρόκος του αυγού.

Η απορρόφηση της βιταμίνης εξαρτάται εν πολλοίς από τις τροφές και την παρουσία της ηλιακής ακτινοβολίας και γιαυτό η πρόσληψή της παρουσιάζει διακυμάνσεις ανάλογα με την εποχή του έτους, (μεγαλύτερη το καλοκαίρι και την άνοιξη), την γεωγραφική περιοχή (μεγαλύτερη στις μεσογειακές χώρες που υπάρχει περισσότερη ηλιοφάνεια) και την περιεκτικότητα της μελανίνης στο δέρμα.

Η χορήγηση της βιταμίνης D ιδία τους χειμερινούς μήνες βοηθάει την αποφυγή της οστικής απώλειας.

Γενικά η σύσταση για χορήγηση συμπληρωματικής αγωγής σε άνδρες και γυναίκες ενώ των 50 ετών είναι > 800 IU την ημέρα.

Η υπερβολική διατροφή με λευκώματα

Η υπερβολική διατροφή με λευκώματα είναι δυσμενής παράγοντας για την διατήρηση της οστικής πυκνότητας.

Έχει αποδειχθεί ότι η υψηλή πρόσληψη πρωτεΐνης επηρεάζει την ομοιοστασία του ασβεστίου αυξάνοντας την απέκκρισή του.

Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο  στην περίπτωση που και η πρόσληψη του ασβεστίου είναι ταυτόχρονα ανεπαρκής.

Επίσης η λήψη της τροφής ανά τακτά χρονικά διαστήματα και όχι μια φορά την ημέρα δρα ευεργετικά μειώνοντας την οστική απορρόφηση

Κατάχρηση του καπνίσματος

Γυναίκες που καπνίζουν πάνω από 20 τσιγάρα την ημέρα θεωρούνται ότι έχουν αυξημένο κίνδυνο για Οστεοπόρωση.

Αυτό πιθανόν οφείλεται στο γεγονός ότι οι καπνίστριες έχουν μικρότερο σωματικό βάρος , εμφανίζουν νωρίτερα εμμηνόπαυση, καταβολίζουν γρηγορότερα τα εξωγενώς χορηγούμενα οιστρογόνα και πιθανόν το κάπνισμα ασκεί άμεση τοξική δράση στους οστεοβλάστες (τα κύτταρα που φτιάχνουν το οστούν).

Κατάχρηση καφέ και τσαγιού

Οι ουσίες αυτές σε μεγάλες ποσότητες αυξάνουν ραγδαία την απέκκριση το ασβεστίου στα ούρα και έτσι βοηθούν στην ανάπτυξη αρνητικού ισοζυγίου ασβεστίου και επομένως οστεοπόρωσης.

Αντίθετα η πρόσληψη 1-2 φλιτζανιών την ημέρα φαίνεται να επηρεάζει ελάχιστα το ισοζύγιο του ασβεστίου.

Αυξημένη κατανάλωση οινοπνεύματος

Η χρόνια κατάχρηση οινοπνευματωδών ποτών συνοδεύεται συχνά από οστεοπόρωση τόσο σε άνδρες όσο και σε νέες προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.

Το οινόπνευμα επιδρά στον μεταβολισμό της βιταμίνης D και έχει τοξική δράση στα οστεοκύτταρα και ιδιαίτερα στους οστεοβλάστες (διακόπτει την συνεχή ισορροπία που υπάρχει ανάμεσα στην οστική απορρόφηση και ανακατασκευή του οστίτη ιστού) έχοντας σαν αποτέλεσμα την αλκοολική οστεοπάθεια.

Για όσους καταναλώνουν αλκοόλ πρέπει να το περιορίσουν σε 1-2 μονάδες την ημέρα (Μια μονάδα=120 ml κρασί, 330 ml μπύρα, 30 ml υψηλόβαθμου ποτού)

Η λήψη διαφόρων φαρμακευτικών ουσιών

Η λήψη διαφόρων φαρμακευτικών ουσιών (πχ η κορτιζόνη) μπορεί να αυξήσει την απώλεια του ασβεστίου από τα ούρα, να μειώσει την απορρόφηση του ασβεστίου από το έντερο, να αναστέλλει την δράση της βιταμίνης D και να αυξήσει την αποδόμηση του κολλαγόνου στα οστά προκαλώντας βαρειά οστεοπόρωση.

Η συνύπαρξη παθήσεων όπως το βρογχικό άσθμα ή η ρευματοειδής αρθρίτις που απαιτούν την χορήγηση υψηλών δόσεων κορτιζόνης για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα αυξάνουν σημαντικά την προδιάθεση αυτών των ατόμων για οστεοπόρωση.

Σε αυτές τις περιπτώσεις για την προφύλαξη αυτών των ατόμων από την οστεοπόρωση συνιστάται η χορήγηση των κορτικοειδών σε χαμηλές δόσεις, η συστηματική άσκηση, και η προσληψη 800-1500 mg Ασβεστίου καθημερινώς

Άλλες πάλι ουσίες παρεμβαίνουν στον μεταβολισμό της βιταμίνης D (πχ φάρμακα για την επιληψία) ή δεσμεύουν τον φωσφόρο (πχ αντιόξινα με αργίλιο) και προκαλούν οστεομαλακία.

Η χορήγηση θυρεοειδικών σκευασμάτων είναι συνήθης αιτία για οστεοπόρωση.

Ακόμη και φυσιολογικές δόσεις θυροξίνης είναι σε θέση να προκαλέσουν σημαντική μείωση της οστικής πυκνότητας και γιαυτό πρέπει να ελέγχεται η οστική πυκνότητα και οι βιοχημικοί δείκτες της οστεοπόρωσης όλων των ασθενών που παίρνουν χρόνια θυρεοειδικά σκευάσματα.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο μετά την εμμηνόπαυση λόγω της σύγχρονης απουσίας των οιστρογόνων και μετά θυρεοειδεκτομή λόγω της σύγχρονης έλλειψης έκκρισης ενδογενούς καλσιτονίνης

Η μακροχρόνια χρήση αντιπηκτικών φαρμάκων και κυρίως της ηπαρίνης αναφέρεται σαν αίτιο πρόκλησης οστεοπορωτικών καταγμάτων.

Σχετικά με την βιταμίνη Κ που ανταγωνίζεται την δράση των αντιπηκτικών από το στόμα, υπάρχουν όλο και περισσότερα δεδομένα που υποστηρίζουν ότι η βιταμίνη αυτή μπορεί να έχει προστατευτικό ρόλο έναντι της οφειλομένης στην ηλικία απώλειας οστού.

Πλούσιες σε βιταμίνη Κ τροφές είναι τα πράσινα λαχανικά (μπρόκολο, κουνουπίδι, σπανάκι, μαρούλι κλπ) Προσοχή στα άτομα εκείνα που λαμβάνουν αντιπηκτικά.

Τα άτομα αυτά δεν είναι οι καταλληλότεροι υποψήφιοι συμπληρωματικής δια της τροφής χορήγησης βιτ. Κ στα πλαίσια αντιοστεοπορωτικής αγωγής .

Ο ινσουλινοεξαρτώμενος Σακχαρώδης διαβήτης συνοδεύεται συχνά από οστεοπόρωση

Ο σωματικός τύπος και το βάρος του σώματος

Ο σωματικός τύπος και το βάρος του σώματος φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο στο ρυθμό της οστικής απώλειας.

Μετά την εμμηνόπαυση οι παχύσαρκες γυναίκες προστατεύονται από την ταχεία οστική απώλεια σε σχέση με τις αδύνατες.

Το φαινόμενο αυτό οφείλεται στο ότι μέρος των ενδογενών ανδρογόνων των επινεφριδίων στις παχύσαρκες γυναίκες μεταβολίζεται στο λιπώδη ιστό σε οιστρογόνα.

Έτσι οι παχύσαρκες γυναίκες έχουν υψηλότερα επίπεδα οιστρογόνων από τις αδύνατες με αποτέλεσμα να καθυστερεί η οστική απώλεια.

Η καθιστική ζωή και η έλλειψη σωματικής άσκησης

Η καθιστική ζωή και η έλλειψη σωματικής άσκησης επηρεάζουν την οστική πυκνότητα.

Τα άτομα αυτά χάνουν σημαντικές ποσότητες οστικής μάζας ειδικά μετά την εμμηνόπαυση.

Η απλή ακινητοποίηση του ατόμου συνεπεία καταγμάτων των κ. άκρων οδηγεί σε οστική απώλεια της τάξης του 0.5% ανά μήνα ενώ η ακινητοποίηση ενός μέρους του σώματος π.χ. του ενός άνω άκρου συνεπεία κατάγματος οδηγεί σε έντονη περιοχική οστεοπόρωση.

Η πλήρης ακινητοποίηση (πχ μετά από βαρύ ΑΕΕ ή συνεπεία νευρολογικού προβλήματος ) σχετίζεται με απώλεια έως και 40% της οστικής μάζας

Αντίθετα η συστηματική άσκηση βοηθάει σημαντικά στην αναστολή της μετεμμηνοπαυσιακής οστικής απώλειας ιδιαίτερα αν η άσκηση αυτή συνοδεύεται από υψηλή πρόσληψη ασβεστίου και θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης.

Η κύηση και η γαλουχία

Η κύηση και η γαλουχία οδηγούν προσωρινά σε μείωση της οστικής πυκνότητας αλλά η οστική αυτή απώλεια τελικά αποκαθίσταται.

Σήμερα οι περισσότεροι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυξημένο κίνδυνο για οστεοπόρωση διατρέχουν οι γυναίκες που δεν έχουν παιδιά.

Οι κυοφορούσες και οι θηλάζουσες πρέπει να παίρνουν επαρκείς ποσότητες ασβεστίου, όχι μικρότερες από 1200 mg /24ωρο.

Ο Ιατρός Γιάννης Γκούβερης είναι Ειδικός Παθολόγος-Αγγειολόγος

μετεκπαιδευθείς στους Υπερήχους – Triplex Αγγείων

και εξειδικευθείς στην Παχυσαρκία (SCOPEMember)

NEWSLETTER

Κάντε εγγραφή στο Newsletter μας, για να ενημερώνεστε για τα τελευταία μας νέα, άρθρα και δημοσιεύσεις.

ΩΡΑΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ       09:00 - 13:00
18:00 - 21:00
ΣΑΒΒΑΤΟ 10:00 - 12:30

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

  Ναυπλίου 23
    Άργος, Τ.Κ. 21200

  Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

  Ιατρείο: 2751025786

  Fax: 2751024649

  Κινητό: 6944846248